“Ο Γρηγόριος Δικαίος γεννήθηκε το 1788 στην Πολιανή Μεσσηνίας, σε μια πολύτεκνη οικογένεια. Έμαθε τα πρώτα γράμματα πλάι σε μοναχούς και αργότερα μετέβη στη Δημητσάνα για να συνεχίσει τις σπουδές του, τις οποίες όμως δεν ολοκλήρωσε. Ακολούθησε τον δρόμο της ιεροσύνης και χειροτονήθηκε μοναχός, το 1816, στην Ι.Μ. Ζωοδόχου Πηγής στη Βελανιδιά Μεσσηνίας (Παναγίτσα της Βελανιδιάς), αλλά λόγω διαφωνίας με τον Επίσκοπο της Μονεμβασιάς αναγκάστηκε να καταφύγει στην Ι.Μ. Αγίου Γεωργίου Ρεκίτσας στην Αρκαδία. Ένα ακόμη σκανδαλώδες περιστατικό έθεσε σε κίνδυνο την ακεραιότητά του και τον ανάγκασε να εγκαταλείψει την Πελοπόννησο. Κατά τη σύντομη παραμονή του στη Ζάκυνθο ήρθε σε επαφή με τις προοδευτικές ιδέες του Διαφωτισμού και γνώρισε τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη.
Το 1817 ο Παπαφλέσσας, όπως ήταν πλέον γνωστός, έφτασε στην Κωνσταντινούπολη και χάρη στη μεσολάβηση του Μητροπολίτη Δέρκων, παρουσιάστηκε στον Πατριάρχη, ο οποίος τον χειροτόνησε Αρχιμανδρίτη. Εκεί, γνώρισε τον Χρήστο «Αναγνωσταρά» Παπαγεωργίου και μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία, στις 21 Ιουνίου 1818. Ο Παπαφλέσσας δημιούργησε έναν σημαντικό κύκλο επαφών, συνδέθηκε με Πελοποννήσιους εμπόρους και γνώρισε τον σπουδαίο Φιλικό Παναγιώτη Σέκερη. Αφοσιώθηκε στους σκοπούς της Φιλικής Εταιρείας και αφότου έλαβε τον βαθμό του «Αποστόλου» ξεκίνησε την περιοδεία του στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες με σκοπό τη διάδοση του επαναστατικού μηνύματος. Παρότι φυλακίστηκε λόγω της δράσης του στις Ηγεμονίες, απελευθερώθηκε με τη μεσολάβηση Φιλικών και επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη. Εκεί, σε συνάντηση με τον Παναγιώτη Αναγνωστόπουλο, απαιτεί να αναγνωριστεί και εκείνος ως Ανώτατη Αρχή, λαμβάνει τα σημεία Α.Μ. και το ψευδώνυμο «Αρμόδιος».
Τον Οκτώβριο του 1820, ο Παπαφλέσσας συνάντησε τον Αλέξανδρο Υψηλάντη και αρκετά στελέχη της Φιλικής Εταιρείας στο Ισμαήλ της Βεσσαραβίας, όπου συζητήθηκε η δράση των μελών και η πορεία του Αγώνα. Στις αρχές Δεκεμβρίου ξεκίνησε για την Πελοπόννησο, ως έξαρχος του Πατριάρχη αλλά ουσιαστικά εκπρόσωπος του Υψηλάντη. Κατά την πορεία του πέρασε από τη Μυτιλήνη, το Αϊβαλί, την Ύδρα και τις Σπέτσες, διαδίδοντας τον ξεσηκωμό του Γένους, προκαλώντας ανησυχία στην οθωμανική διοίκηση και ταυτόχρονα αγωνία στους Έλληνες του Μοριά για την επικείμενη άφιξή του στο Ναύπλιο.
Ο Παπαφλέσσας έφθασε στην Πελοπόννησο στις αρχές Ιανουαρίου 1821, συνοδεία του αδελφού του Νικήτα Φλέσσα. Στις 26 Ιανουαρίου 1821 συμμετείχε στη μυστική σύσκεψη που έγινε στο σπίτι του Ανδρέα Λόντου, στη Βοστίτσα. Παρά τις αντιδράσεις των προεστών, παρέμεινε αφοσιωμένος στην υπόθεση του Αγώνα. Μετά την άκαρπη συνάντηση με τον Κανέλλο Δεληγιάννη στα Λαγκάδια, επέστρεψε στο χωριό του, την Πολιανή, και προσποιούμενος ότι βρίσκεται εκεί με σκοπό την κατασκευή ενός σχολείου, συνέχισε τη δράση του υπέρ της Φιλικής Εταιρείας.
Η πρώτη επαναστατική πράξη στην οποία συμμετείχε ο Παπαφλέσσας ήταν η απελευθέρωση της Καλαμάτας τον Μάρτιο του 1821. Αρχικά ακολούθησε το σχέδιο του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη για την κατάληψη της Τριπολιτσάς και συμπαρατάχθηκε μαζί του στη Μάχη της Καρύταινας και στην άμυνα κατά του Δράμαλη Πασά στα Δερβενάκια, όμως σύντομα εξελίχθηκε σε πολιτικό του αντίπαλο. Το 1823, ο Παπαφλέσσας εξελέγη Υπουργός επί των Εσωτερικών από τη Β΄ Εθνοσυνέλευση του Άστρους. Κατά τη διάρκεια του εμφυλίου η δράση του θεωρείται αμφιλεγόμενη καθώς υπονόμευε την Κυβέρνηση. Η στάση του απέναντι στον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη και τους Αντικυβερνητικούς ήταν σκληρή. Τον Ιανουάριο του 1824, η Κυβέρνηση Κουντουριώτη διόρισε εκ νέου τον Παπαφλέσσα ως Υπουργό επί των Εσωτερικών και της Αστυνομίας. Κατά τη δεύτερη φάση του εμφυλίου, ενόσω μέλη της Αντικυβερνητικής παράταξης με επικεφαλής τον Γέρο του Μοριά βρίσκονται φυλακισμένοι στο Μοναστήρι του Προφήτη Ηλία στην Ύδρα, ο Ιμπραήμ Πασάς περιοδεύει στην Πελοπόννησο.
Την Άνοιξη του 1825, ο Παπαφλέσσας ανέλαβε να ηγηθεί μιας εκστρατείας κατά του Ιμπραήμ Πασά και υποστήριξε τη χορήγηση αμνηστίας στους φυλακισμένους Αντικυβερνητικούς αγωνιστές. Η τελευταία πράξη της ζωής του ήταν η ηρωική θυσία του στη Μάχη στο Μανιάκι στις 20 Μαΐου 1825.”